Az Tehlikeli İşyerlerinde İş Güvenliği Hizmeti Alınması

Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmeti alınması, işverenin tercihine bırakılmış bir konu değil, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'ndan doğan bir yükümlülüktür. Kanun, kapsamdaki bütün işyerlerine faaliyet konusuna bakılmaksızın uygulanır; tehlike sınıfı yükümlülüğün varlığını değil, kapsamını ve ölçüsünü belirler. Büro hizmetleri, birçok perakende faaliyeti, danışmanlık ve benzeri işler genellikle bu sınıfta değerlendirilir.

Az tehlikeli işyeri ne anlama gelir

İşyerleri, yürütülen işin niteliğine göre az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılır. Sınıflandırma işyerinin kendi beyanına değil, NACE kodu üzerinden yapılan resmî tebliğe dayanır. Bir işyerinin hangi grupta yer aldığı, görevlendirilecek iş güvenliği uzmanının belge sınıfını, uzman ve hekimin çalışma sürelerini ve bazı yükümlülüklerin sıklığını doğrudan etkiler. İşinizin karşılığını tehlike sınıfları listesi üzerinden kontrol etmek, hizmet planlamasının ilk adımıdır.

Az tehlikeli olmak, tehlikenin bulunmadığı anlamına gelmez. Ofis ortamında ergonomik zorlanmalar, elektrik tesisatı kaynaklı riskler, yangın, kayma ve düşme ile psikososyal etkenler ciddi kayıplara yol açabilir.

Hangi hizmetler alınır

• İş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi ve saha rehberliği
• İşyeri hekimliği hizmeti ile çalışanların sağlık gözetimi, işe giriş ve periyodik muayeneler
• Risk değerlendirmesinin yapılması ve sonuçlara göre eylem planı hazırlanması
• Acil durum planının hazırlanması, ekiplerin kurulması ve tatbikat yapılması
• Çalışanların işe girişte ve belirlenen aralıklarla eğitilmesi, eğitim kayıtlarının tutulması
• İş kazası ve ramak kala kayıtlarının tutulması, gerekli bildirimlerin yapılması
• Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporunun düzenlenmesi

Hizmet nasıl kurulur

Az tehlikeli bir işyerinde süreç genellikle aynı sırayla ilerler. Önce işyerinin NACE koduna göre tehlike sınıfı ile çalışan sayısı netleştirilir; buna uygun belge sınıfındaki iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi belirlenir. Görevlendirmeler İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşmeye bağlanır. Ardından ilk saha ziyaretinde işyeri gezilir, mevcut durum kayda geçirilir; risk değerlendirmesi ve acil durum planı bu tespitlerin üzerine kurulur. Eğitim takvimi, muayene programı ve varsa ortam ölçümü ihtiyacı yıllık çalışma planına işlenir. Bu işleyişin ayrıntısını OSGB hizmeti sayfamızda anlatıyoruz.

Yürürlük tarihlerine dikkat

Kanun'un getirdiği yükümlülüklerin bir bölümü kademeli olarak yürürlüğe girmiştir. Küçük ölçekli az tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünün başlangıç tarihi, sonradan yapılan kanun değişiklikleriyle birkaç kez ertelenmiştir; bu nedenle görevlendirmenin işyeriniz bakımından hangi tarihten itibaren zorunlu olduğunu güncel mevzuat metninden teyit etmek gerekir. Buna karşılık risk değerlendirmesi, çalışanların eğitimi, acil durum planı ve iş kazası bildirimi gibi yükümlülükler çalışan sayısına bakılmaksızın geçerlidir.

İşverenin hizmeti kendisinin üstlenmesi

Mevzuat, az tehlikeli sınıfta yer alan ve çalışan sayısı belirli bir sınırın altında kalan işyerlerinde, işverenin veya işveren vekilinin Bakanlıkça ilan edilen eğitimi tamamlaması koşuluyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin bir bölümünü kendisinin yürütebilmesine imkân tanır. Bu durumda dahi çalışanların sağlık gözetimi işyeri hekimi eliyle ayrıca sağlanmalıdır. Yükümlülüğün işveren tarafından üstlenilmesi, sorumluluğun hafiflediği anlamına gelmez; kayıtların eksiksiz tutulması ve tedbirlerin uygulanması yine işverendedir.

Az tehlikeli işyerlerinde öne çıkan riskler

Bu sınıftaki işyerlerinde riskler çoğu zaman görünür değildir ve tam bu nedenle gözden kaçar. Uzun süre ekran karşısında çalışmaya bağlı boyun, sırt ve bilek şikâyetleri, yanlış seçilmiş oturma düzeni, yetersiz aydınlatma, havalandırma sorunları ve iç ortam hava kalitesi başlıca sağlık konularıdır. Çoklu priz kullanımı, bakımsız elektrik tesisatı, yığılmış kâğıt ve ambalaj malzemesi ile kapatılmış kaçış yolları yangın riskini büyütür. Merdivenlerde ve ıslak zeminlerde kayma ve düşme, kayıtlara en sık giren kaza tiplerinden biridir. Bu risklerin çoğu düşük maliyetli düzenlemelerle ortadan kaldırılabilir; asıl gereken, düzenli gözlem ve çalışanların bildirimlerinin dikkate alınmasıdır.

Yükümlülük yerine getirilmezse

Uzman veya hekim görevlendirilmemesi, risk değerlendirmesinin yapılmaması, eğitimlerin verilmemesi ve acil durum planının hazırlanmaması hâlinde idari para cezası uygulanır. Bazı kalemlerde ceza, aykırılığın sürdüğü her ay için; bazılarında ise her çalışan için ayrı ayrı işletilir. Bu nedenle gecikme, ilk bakışta göründüğünden daha yüksek bir maliyet doğurur. Bunun yanında bir iş kazası yaşandığında, yükümlülüklerin yerine getirilmemiş olması işverenin hukuki ve cezai sorumluluğunu ağırlaştırır.

Az tehlikeli işyerinde doğru kurgu

Az tehlikeli bir işyerinde hizmetin verimli olması, uzman ve hekimin işyerinde geçirdiği sürenin işyerinin gerçek ihtiyacına göre planlanmasına bağlıdır. Ziyaretlerin salt imza atmak için yapıldığı bir düzen, mevzuata uygun görünse de koruyucu değildir. İş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hekimliği hizmetlerimizi, işyerinizin ölçeğine ve çalışma düzenine göre kurguluyoruz.